امروزه استانداردسازی یک از مهم‌ترين فاکتورها در زمينه ايجاد، نگهداری و ارتقاء كيفيت سيستم‌ها، در سطح قابل قبول جهانی می‌باشد. بنابراين سازمان‌ها و مراكز تحقيقاتی نيز همچون ساير سازمان‌ها دستيابی به استاندارد را از محورهای اساسی فعاليت‌های خود، جهت نيل به خودكفائی و همچنين حضور موثر و درازمدت در عرصه بازار جهانی كسب و كار و دانش قرارداده‌اند. در سازمان‌ها و مراكز تحقيقاتی، آزمايشگاه‌ها بخشی مهم و بزرگی از فعاليت‌‌ها را در برمی‌گيرند. از آنجايی كه محصول نهايی آن‌ها اهميت ويژه‌ای در دستاوردهای تحقيقاتی دارد، از ديرباز نقش مديريت و ايجادساز و كارهايی برای كنترل فرآيندها، شناسايی نقاط كنترل كيفی و اطمينان از صحت و دقت نتايج آزمون‌ها، مورد‌ توجه مديران مراكز تحقيقاتی بوده‌‌‌است. درحال‌حاضر استاندارد بين‌المللی ISO/IEC 17025 كه در نتيجه تجربيات وسيع حاصل از اجرای ISO/IEC Guide 25 و استاندارد اروپايی EN45001 تهيه شده‌است، جايگزين هر دوی آن‌ها شده‌است. اين استاندارد شامل كليه الزاماتی است كه آزمايشگاه‌های آزمون و كالـيبراسيون بايد برآورده‌سازند تا بتوانند اثبات كنند كه يك سيـستم كيـفيت را به‌كارگرفته و از نظر فنی صلاحـيت داشته و قادر به فراهم‌آوردن نتايج معتبر ‌می‌باشند. مراجع تأييد صلاحيت كه صلاحيت آزمايشگاه‌های آزمون و كاليبراسيون را به رسميت می‌شناسد، بايد اين استاندارد را به‌عنوان مبنای تأييد صلاحیت خود قراردهند. در صورتی که آزمايشگاه‌ها الزامات استاندارد 17025 ISO را برآورده نمايند و توسط مراجعی که دارای موافقت‌نامه شناسايی متقابل با مراجع هم‌تراز خود در ساير کشورهای استفاده‌کننده از اين استاندارد هستند، تأييد صلاحيت شوند، پذيرش نتايج آزمون و کاليبراسيون کشورها آسان خواهد‌شد. به کارگيری اين استاندارد، همکاری بين آزمايشگاه‌ها و ساير سازمان‌ها را تسهيل و به تبادل اطلاعات، تجارب و نيز هماهنگ‌کردن استانداردها و روش‌های اجرايی کمک می‌کند.

این استاندارد به منظور شناسایی قابلیت ها و زمینه هاي شایستگی آزمایشگاه هاي آزمون و کالیبراسیون تدوین شده است. براساس این استاندارد همه اندازه گیري ها و تصمیمات باید براساس توصیه ها، نظریات و اندازه گیري هاي قابل قبول، دقیق، تکرار پذیر، قابل تایید و به هنگام انجام شود.

این استاندارد همه الزاماتی که آزمایشگاه هاي آزمون و کالیبراسیون در صورت تمایل به نشان دادن سیستم مدیریت کیفیت و صلاحیت و توانایی تولید نتایج معتبر فنی خود باید داشته باشند را در برمی گیرد. نهادهاي اعتبار بخشی که صلاحیت آزمایشگاه هاي آزمون و کالیبراسیون را تایید می کنند باید از این استاندارد بین المللی به عنوان ماخذ اصلی صدور مجوز استفاده کنند.

نخستین ویرایش استاندارد بین المللی ISO/IEC 17025 در سال 1999 تهیه شده است. این استاندارد جایگزین ISO/IEC Guide 25 و استاندارد اروپایی EN45001 شده است. آخرین ویرایش این استاندارد سال 2017 می باشد. آزمایشگاههای آزمون و کالیبراسیون که الزامات این استاندارد را برآورده نمایند حاکی از انطباق آن با الزامات استاندارد ISO9001 می باشد.

آزمایشگاههای آزمون و کالیبراسیون که الزامات استاندارد ISO9001 را برآورده نمایند حاکی از انطباق آن با الزامات استاندارد ISO/IEC 17025 نمی باشد.در استاندارد ایزو 9001 به مستند سازی و در استاندارد ایزو 17025 به الزامات فنی بیشتر توجه شده است.

 

ویرایش 2005 استاندارد ISO/IEC 17025 شامل دو بخش الزامات مديريتی (شامل 15 بند) و الزامات فنی (شامل 10 بند) می‌باشد. برآورده‌شدن کلیه الزامات مندرج دراین بندها به معنی صلاحیت داشتن آزمایشگاه براساس این استاندارد است. البته در کنار این دو بخش اصلی، آزمايشگاهی که خواهان دریافت گواهینامه انطباق با این استاندارد است، بایستی فعاليتهای آزمايش و کاليبراسيون خود را به نحوی انجام‌دهد که خواسته‌های مشتريان، مراجع قانونی يا سازمان‌هايی که آزمايشگاه‌ها را به رسميت می‌شناسند، نيز برآورده‌گردد.

نسخه‌ی ملی این استاندارد، در سال 1386 پس از پذیرفته‌شدن و ترجمه توسط سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران منتشر گردید و هم‌اکنون توسط سازمان ملی تأیید صلاحیت به عنوان معیار ارزیابی آزمایشگاه‌های متقاضی دریافت گواهینامه، مورد استفاده قرار می‌گیرد. جهت دانلود ترجمه فارسی استاندارد 17025 نسخه 2005 اینجا کلیک کنید

آخرین ویرایش استاندارد ایزو- آی ای سی 17025، در سال 2017 توسط این دو سازمان استانداردسازی منتشر شده‌است. این ویرایش هنوز به طور رسمی توسط سازمان ملی ایران و سازمان ملی تأیید صلاحیت به فارسی برگردانده نشده‌است. لازم به ذکراست که تا زمان تدوین و شماره‌گذاری این استاندارد توسط سازمان ملی استاندارد ایران، برآورده‌سازی الزامات ویرایش جدید برای آزمایشگاه‌ها الزامی نیست.

لیکن ترجمه‌ی غیررسمی این نسخه و نیز مقایسه دیدگاه‌ها و ساختار‌بندی این استاندارد در دو ویرایش 2005 و 2017، توسط مدیریت این مجموعه تهیه شده‌است و در اختیار علاقه‌مندان قرار دارد. توجه فرمایید که ترجمه‌ی ویرایش جدید، متن استاندارد ملی نیست ولی به عنوان پیشنهادی برای پایه تدوین استاندارد ملی، به مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران ارسال شده‌است.

ویرایش 2017 این استاندارد، با تغییر در ساختاربندی، الزامات فنی و مدیریتی را به نحو دیگری بیان نموده‌است. این ویرایش هنوز به طور رسمی توسط سازمان ملی ایران و سازمان ملی تأیید صلاحیت به فارسی برگردانده نشده‌است. بااین‌حال، می‌توانید ترجمه غیررسمی استاندارد 17025 نسخه 2017 را اینجا، دریافت نمایید.

این استاندارد شامل دو بخش مدیریتی و فنی است که در آزمایشگاههای آزمون و کالیبراسیون پیاده‌سازی می‌شود. اجرای استاندارد ایزو 17025 دارای مزایای زیادی است که از جمله این مزایا می‌توان به: ارتقاء سطح آزمایشگاه‌های عضو و کسب اعتبار بین‌المللی، استانداردسازی روش‌های اجرایی و مدیریتی آزمایشگاه‌ها، افزایش اطمینان از صحت نتایج ارائه شده توسط آزمایشگاه‌ها، اطمینان از طراحی صحیح محل انجام آزمایش، افزایش اعتماد مشتریان، امکان ارائه خدمات در سطح بین‌ا‌لمللی و پذیرش آزمایشگاه دارای گواهینامه به عنوان یک آزمایشگاه مرجع از طرف مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی اشاره کرد.

1. سازماندهی و نحوه آن

2. سیستم کیفیت مدیریت

3. کنترل مدارک

4. بازنگری درخواست‌ها، پیشنهادها و قراردادها

5. واگذاری آزمون و کالیبراسیون به پیمانکاران فرعی

6. خرید خدمات و ملزومات

7. ارائه خدمات به مشتریان

8. اقدامات پیشگیرانه

9. کنترل سوابق

10. ممیزی‌های داخلی

11. بازنگری‌های مدیریتی

12. شكایات

1.کارکنان

2. جایگاه و شرایط محیطی کار

3. روشهای آزمون و کالیبراسیون و صحه گذاری بر روشها

4. تجهیزات و امکانات

5. نمونه‌برداری

6. جابجایی اقلام مورد آزمون و کالیبراسیون

7. تضمین کیفیت نتایج آزمون و کالیبراسیون

8. گزارش‌دهی نتایج

• ایجاد مزیت رقابتی تبلیغاتی نسبت به آزمایشگاه‌های عادی
• بالابردن اطمینان مشتریان ازنتایج صادره
• اعتبار بین‌المللی نتایج صادره
• امکان همکاری با سازمان‌های بازرسی و مؤسسات کنترل کیفیت ملی و بین‌المللی
• ایجاد نظم عمومی در فعالیت‌های روزانه آزمایشگاه
• کنترل دوره‌ای صحت عملکرد تجهیزات براساس یک برنامه زمان‌بندی متناسب
• اجرای فرآیندهای بهبود و اصلاح به‌طور سیستمی
• ایجاد یک روند معین جهت دریافت بازخورد مشتریان و لحاظ کردن آن‌ها در فعالیت‌های آتی آزمایشگاه
• هدایت اصولی کلیه فرآیندهای جاری در جهت هدف و خطمشی تعیین‌شده
• آموزش برنامه‌ریزی شده و متناسب با نیازهای فعلی با نگاه به توسعه‌های آتی
• ایجاد روند معین و ساده جهت بازیابی و کنترل مجدد نتایج خام آزمون‌ها
• یکنواخت‌سازی نحوه گزارش نتایج نهایی
• ایجاد یک روند متمرکز جهت سامان‌دهی و شناسایی اقلام آزمون جهت تکرار احتمالی آزمون‌ها
• ایجاد رویه‌های مناسب جهت ثبت و بایگانی اسناد، سوابق و مدارک درون‌سازمانی و برون‌سازمانی
• در این استاندارد روشهای انجام آزمون یا کالیبراسیون بر اساس روشهای استاندارد ، روشهای استاندارد نشده و روشهای بداع شده انجام گیرد.
• ین استاندارد در آزمایشگاههای شخص اول ، دوم و شخص ثالت کاربرد دارد.
• نمونه برداری و ابدع روشهای جدید می تواند از دامنه کاربرد این استاندارد حذف گردد.
• مشتریان آزمایشگاه و مراجع قانونی می توانند از این استاندارد برای تائید یا شناسائی صلاحیت آزمایشگاهها استفاده نمایند.
• انطباق با مقررات قانونی و ایمنی در اداره آزمایشگاه مشمول این استاندارد نمی باشد.

مهم‌ترین مزایای اخذ تأیید صلاحیت این استاندارد برای مراکز آزمایشگاهی به شرح زیر است:

• اعتمادسازي

در صنعت جهانی، مشتریان خواستار و به دنبال کسب اطمینان در مورد محصولات هستند. با دریافت تایید صلاحیت در زمینه این استاندارد، مشتریان به کیفیت محصولات و خدمات شما اعتماد بیشتري خواهند داشت. این امر به اعتمادسازي بین شما و مشتري کمک میکند.

• شناسایی بین المللی

بازارهاي خارج از کشور در بین نهادهاي صدور مجوز مختلف، شرکتی که توسط مرجع تایید صلاحیت معتبر تایید شده باشد را با سهولت بیشتري میپذیرند و نتایج آزمون و بازرسی آن را با اطمینان قبول میکنند.

•  کاهش ریسک

سازمانهاي تایید صلاحیت شده ریسک ارائه نتــایج آزمون، خدمـات و محصولات غیر قابل اطمینان را کاهش میدهند و میتوانند انتظارات مشتریان را برآورده سازند.

 

• کاهش هزینه ها

اگرچه دریافت تایید صلاحیت مستلزم صرف هزینه است، ولی صرفه جویی در هزینههاي ناشی از اخذ این تاییدیه، به مراتب بیشتر است. صرفه جویی در هزینه ممکن است از بهبود بهره وري، کاهش خرابیها، کاهش آزمون مجدد و … ناشی شود.

• اثبات اعتبار

تایید صلاحیت یک آزمایشگاه، نشاندهنده توانایی فنی آن براي آزمون سیستمها، محصولات، قطعات یا موادي است که آزمایشگاه، مدعی مهارت در آزمون آنها است، همچنین تایید صلاحیت 17025 ISO تعیین کننده این مطلب است که آزمایشگاه کار خود را به درستی و بر طبق استانداردهاي مربوطه انجام میدهد. آزمایشگاههاي خوب نتایج قابل دفاعی ارائه میکنند، داشتن تایید صلاحیت به این معناست که نتایج براساس یک استاندارد شناخته شده که با تغییر پرسنل یا شرایط

محیط تغییر نمیکنند، قابل دفاع است.

مزیت هاي دیگر این سیستم را بهطور خلاصه میتوان به صورت زیر بیان کرد:

• ایجاد رویکرد سیستماتیک براي کنترل تمامی فعالیتها و تعریف رویه ها و مستندات مناسب
• دستیابی به شناخت بینالمللی از صلاحیت فنی و کسب اعتماد مشتریان و ذينفعان و همچنین گشایش درهاي بازارهاي داخلی  بین المللی
• افزایش کیفیت دانش کارکنان و کاهش نقائص و زواید و بهبود خدمات
• صرفهجویی در زمان و هزینه به دلیل کاهش یا حذف نیاز به آزمون مجدد کالاها
• کنترل بهتر عملیات آزمایشگاه
• افزایش اعتماد به نفس کارکنان در انجام کار و آزمون / کالیبراسیون داده ها
• صحه گذاري و مناسب بودن روشهاي آزمون
• قابلیت ردیابی اندازهگیري و کالیبراسیون با استانداردهاي بین المللی
• تناسب کالیبراسیون و تعمیر و نگهداري از تجهیزات و محیط آزمون
• تضمین کیفیت نمونهبرداري، حمل و نقل و جابجایی آیتمهاي تست و دادههاي کالیبراسیون
• اخذ بازخورد از مشتریان، در جهت توسعه سیستم مدیریت
• اطمینان از استفاده از آخرین نسخه معتبر استاندارد مورد نظر
• ارتقاء کیفیت (دقت و صحت) نتایج آزمون و قابلیت اطمینان به آن‌ها
• پذیرش آزمایشگاه‌ها به ‌عنوان آزمایشگاه مرجع و همکار از طرف مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی
• برآورده‌سازی تغییرات در الزامات و مقررات دولتی و صنعتی جهت انجام آزمون‌‌ها
• توجه به صلاحیت پرسنل آزمایشگاه و ارتقاء آن
• کسب اطمینان از کالیبره شدن مستمر تجهیزات آزمایشگاه‌‌ها
• استاندارد کردن روش‌‌های اجرایی و مدیریتی آزمایشگاه‌‌ها
• ارتقاء سطح مشتری مداری آزمایشگاه‌ها
• رضایت‌مندی هر چه بیشتر گیرندگان خدمات و جلب اعتماد روز افزون آن‌ها به آزمایشگاه
• استانداردسازی روش‌های اجرایی و مدیریتی آزمایشگاه‌ها
• تسهبل همکاری میان آزمایشگاه‌ها و سایر سازمان‌ها
• تسهیل در پذیرش نتایج آزمون و کالیبراسیون و قابلیت اعتماد از سوی مشتریان

ایزو 17025 توجه دقیقی به موارد ذیل دارد:

• مشخص بودن وضعيت آزمايشگاه از لحاظ موارد قانوني به صورت ملي يا بين‌المللي.
• تطابق سرويسها و كاليبراسيون در برابر استاندارد 17025 و استانداردهاي قانوني ملي يا بين‌المللي و الزامات قانوني تدوين شده داخلي آزمايشگاه.
• تعريف ساختار ارتباطي بين آزمايشگاه و سازمان مادر و پرسنل آن و اختيارات آنها و اطمينان از عدم تضاد مسئوليتها و استقلال پرسنل.
• تعريف ساختار ارتباطي آزمايشگاه سوم شخص در رابطه با پرسنل و مسئوليتها و وظايف آنها اطمينان از عدم تضاد مسئوليتها و استقلال پرسنل.
• تعريف و تعيين مسئوليتها و جايگاه مديريت فني و مديريت كيفيت.
• عدم فعاليتهاي غيركاري و تجاري پرسنل مديريتي و عملياتي آزمايشگاه كه تاثير در كار و يا قضاوت آنها داشته باشد.
• تدوين مسئوليتها و وظايف به گونه‌اي كه قضاوت پرسنل و يا محرمانه بودن اطلاعات و داده هاي مشتري حفظ شود.
• اين شرايط احراز، مسئوليتها، اختيارات و رابطه كليه پرسنل موثر بر كيفيت آزمونها و تستها و كاليبراسيون از لحاظ ساختار سازماني.
• تدوين سطوح نظارت لازم براي كليه افرادي كه مرتبط باتستها و آزمونها بوده و تصديق آنها را انجام مي‌دهند توسط افراد با صلاحيت.
• تعيين مدير فني با اختيارات جامع در رابطه با عمليات تكنيكي و تهيه منابع مورد نياز براي عمليات مناسب تكنيكي در آزمايشگاه.
• انتصاب رسمي مديريت كيفيت جدا از ساير مسئوليتها براي اطمينان از اجرا و نگهداري سيستم مديريت كيفيت در تمام سطوح آزمايشگاه.
• دسترسي مديريت كيفيت به صورت مستقيم به مدير ارشد كه تصميم گيرنده در رابطه با منابع و خط مشي سازمان مي‌باشد.

ارزیابی انطباق و اعتباردهی در  ایران و جهان

 ارزیابی انطباق، فرآیندی است که طی آن فعالیت‌های یک سازمان براساس الزامات یک استاندارد شناخته‌شده ملی یا بین‌المللی مورد ارزیابی قرارمی‌گیرد و میزان رعایت الزامات آن استاندارد در سازمان، ارزیابی و گزارش می‌گردد.

مرکز ارزیابی انطباق (Conformity Assessment Body – CAB)، یا مرکز صادرکننده گواهینامه (Certification Body – CB)، سازمانی است که فرآیند ارزیابی انطباق را انجام‌می‌دهد و سپس نسبت به ارائه گواهینامه انطباق با استاندارد یا گزارش موارد عدم انطباق به سازمان مورد ارزیابی، اقدام می‌کند.

مراحل صدور گواهینامه توسط CB ها از قرار زیر است:

• برنامه‌ریزی ممیزی‌(ها) با هماهنگی سازمان درخواست‌کننده
• انجام ممیزی(ها) جهت بررسی انطباق یا عدم انطباق فعالیت‌های سازمان با استاندارد مورد‌نظر
• صدور گواهینامه در صورت انطباق سازمان با استاندارد یا اعلام موارد عدم انطباق
• انجام ممیزی‌های مراقبتی سالیانه جهت تمدید اعتبار گواهینامه
• مراکز ارزیابی انطباق به منظور گسترش خدمات خود در سطح دنیا نمایندگانی را در سطح کشورهای مختلف مستقری‌کنند. این نمایندگان مراحل فوق را انجام‌داده و گواهینامه را با اعتبار دفتر مرکزی خود صادر می‌نمایند.

اعتباردهی، فرآیندی است که طی‌ آن، یک مرکز ارزیابی انطباق از حیث بی‌طرفی و توانمندی فنیِ ارزیابی، مورد سنجش قرارمی‌گیرد. اعتباردهی به یک مرکز ارزیابی انطباق، توسط یک مرجع اعتباردهی (Accreditation Body - AB) صورت می‌پذیرد.

در هر کشور ممکن‌ است مراجع اعتباردهی مختلفی وجود داشته‌ باشد. هر مرجع اعتباردهی مطابق قوانین ملی و ضوابط و آیین نامه‌های داخلی خود، برای یک یا چند مرکز ارزیابی انطباق، گواهینامه اعتبار یا اعتبارنامه صادر می‌کند. در این گواهینامه‌ها، قید می‌گردد که فعالیت مرکز ارزیابی انطباق در چه حوزه‌هایی و براساس چه استانداردهایی مورد تأیید مرجع اعتباردهی می‌باشد. CB با دریافت گواهینامه اعتبار از سوی AB، نشان می‌دهد که صلاحیت دارد روند ارزیابی را به درستی طی ‌کند.

مراکز ارزیابی انطباق می‌توانند در حوزه‌هایی خارج از موارد تأییدشده مرجع اعتباردهی نیز نسبت به ارزیابی سازمان‌ها و صدور گواهینامه‌ها اقدام نمایند، ولی گواهینامه‌های صادرشده در این حوزه‌ها، فاقد اعتبار AB خواهند‌بود و ممکن‌است توسط نهادهای ملی و بین‌المللی به رسمیت شناخته نشوند.

جهت تعامل قوی‌تر در عرصه تجارت جهانی، هماهنگی بین مراجع اعتباردهی کشورهای مختلف و نیز به رسمیت شناخته‌شدن گواهینامه‌های صادره توسط CB های مختلف، نهادهایی بین‌المللی شکل گرفتند که برروی دو محور زیر تمرکز دارند:

یکنواخت‌سازی روش‌های ارزیابی انطباق مؤسسات و صدور گواهینامه‌ها توسط CB ها

یکنواخت سازی نحوه سنجش عملکرد CB ها توسط AB ها و مسیر اعطای اعتبارنامه از AB ها به CB ها

اعضای این نهادها، همان مراجع اعتباردهی کشورهای مختلف می‌باشد. این نهادها دائماً بر عملکرد اعضای خود نظارت دارند.

اگر یک مرجع اعتباردهی بخواهد به عضویت این نهاد دربیاید باید توسط این نهادها مورد تأیید قرارگیرد. تأیید صلاحیت یک مرجع اعتباردهی توسط یک کارگروه از سایر اعضای قبلی انجام می‌گیرد و جهت عضویت، مرجع جدید باید توافقنامه‌ها و قوانین قبلی را بپذیرد.

از جمله مهم‌ترین این نهادها، انجمن جهانی اعتباردهی (International Accreditation Forum – IAF) و اتحادیه تأیید صلاحیت آزمایشگاهی (International Laboratory Accreditation Cooperation - ILAC) می‌باشند. IAF در حوزه‌های کالا، خدمات، سیستم‌های مدیریت و پرسنل مشغول به فعالیت است و بیش از هفتاد کشور عضو دارد که ایران نیز یکی از آنهاست. ILAC نیز در حوزه آزمایشگاه‌های آزمون و کالیبراسیون و شرکت‌های بازرسی، صحت فعالیت اعضای خود (مراجع اعتباردهی) را مورد کنترل قرارمی‌دهند. ILAC و IAF با یکدیگر همکاری نزدیک دارند و با پذیرش تفاهم‌نامه‌ای دوجانبه (MLA / MRA) اعضای یکدیگر را به رسمیت می‌شناسند.

 

صدور هر گواهینامه توسط CB به‌آن معناست که مرکز صدور گواهینامه، انطباق فعالیت سازمان را با الزامات یک استاندارد ملی یا بین‌المللی تأیید کرده‌است. حال اگر خود CB در حوزه خاص آن استاندارد از سوی AB نیز اعتبار بخشی شده‌باشد، ذیل گواهینامه، علاوه بر لوگوی CB، لوگوی AB هم درج می‌شود و درصورتی که صلاحیت CB درآن حوزه خاص توسط AB (هنوز) تأیید نشده‌‌باشد، گواهینامه صرفاً با لوگوی CB صادر می‌گردد. در سطح بالاتر نیز به طور مشابه، ممکن است نهادهای بین‌المللی یک AB را صرفاً جهت اعتباردهی دریک یا چند حوزه محدود تأیید کرده‌باشند.

به عنوان نمونه: سازمانی در ایران گواهینامه ایزو 9001 خود را از مرکز صدور گواهی TÜV NORD دریافت نموده‌است. شرکت TÜV NORD یک CB آلمانی است که در ایران دارای نماینده می‌باشد. این شرکت اعتبار خود را از یک AB آلمانی به نام DAKKS دریافت نموده‌است. DAKKS یکی از AB های معتبر و عضو انجمن اعتباردهی بین‌المللی IAF می‌باشد.

به عنوان مثالی دیگر، مرکز ملی تأیید صلاحیت ایران (NACI)، تنها AB ایرانی و عضو IAF می‌باشد. این مرجع اعتباردهی تا امروز در حوزه استانداردهای ISO 17021 و ISO 9001 از سوی IAF تأیید صلاحیت شده‌است. اما این نهاد، در حوزه‌های دیگری مانند ISO 17025 نیز اعتبارنامه صادر کرده‌است. خاطرنشان می‌گردد که این گواهینامه‌های صادره در این حوزه‌ها، در سطح AB ایرانی دارای اعتبار کامل می‌باشند ولی هنوز توسط IAF معتبر شناخته نمی‌شوند. بدیهی است صدور و اعتباردهی به این گواهینامه‌ها، مادامی که لوگوی IAF ذیل این گواهینامه‌ها درج نگردد، منع قانونی ملی یا بین‌المللی ندارد.

به دلیل ضرورت تعاملات بين‌المللی و حفظ منافع جمهوری‌ اسلامی‌ ايران در عرصه‌ی رقابت‌های تجاری و بازرگانی در سطح ملی و بين‌المللی، دولت جمهوری‌ اسلامی‌ ايران به موجب مصوبات جلسات شورای عالی استاندارد در سال‌های 1374 و 1375 مسئوليت ارزيابی و تأیید صلاحيت نهادهای ارزيابی انطباق را به موسسه استاندارد و تحقيقات صنعتی ايران واگذار نمود که متعاقب آن با تشخيص نياز به ايجاد يک نظام مستقل و بی‌طرف برای ارائه خدمات تأیید صلاحيت، نظام تأیید صلاحيت ايران در سال 1375 تاسيس گرديد.

نظام تأیید صلاحيت ايران در هفدهمين اجلاس مشترک IAF و ILAC در سال 1382 برابر با سپتامبر 2003 (در براتيسلاوا اسلواکی)، يادداشت تفاهمی را با مجمع بين‌المللی نهادهای تأیيد صلاحيت امضا کرد و به عضويت اين مجمع درآمد. همچنين در سال 1384 نظام تأیید صلاحيت ايران به عضويت مجامع بين‌المللی PAC و ILAC درآمد.

ساختار نظام تأیید صلاحيت ايران پيرو کميسيون امور زيربنائی دولت در سال 1388 با توجه به استانداردها و ضوابط بين‌المللی بازنگری و اصلاح گرديد و در سال1389 به مرکز ملی تأیید صلاحيت ايران National Accreditation Center of Iran - NACI تغيير نام يافت. در همين راستا در سال 1391 اين مرکز در چارت سازمانی سازمان ملی استاندارد ايران به عنوان مرکزی مستقل و زير نظر مستقيم رئيس سازمان قرار‌گرفت.

جهت کسب اطلاعات بیشتر در زمینه مرکز تایید صلاحیت ایران اینجا کلیک  کنید.

 

الف) استقرار 

بررسی شرایط موجود

برگزاری آموزش‌های موردنیاز جهت رعایت اصول استاندارد 17025

برقرار نمودن الزامات استاندارد فوق در روال عمومی عملکرد آزمایشگاه در حوزه‌های مختلف اعم از جایگاه، تجهیزات، پرسنل، مستندسازی، بروزرسانی‌ها و ...

ب) ممیزی‌داخلی

انجام ممیزی و اعلام شواهد عینی مربوط به الزامات فنی و کیفی

رفع عدم‌انطباق‌ها

پ) ممیزی شخص ثالث

نهادهای معتبر ایرانی جهت ممیزی شخص ثالث هم‌اکنون محدود به چهار نهاد زیر هستند:

• مرکز ملی تأیید صلاحیت
• نهاد اعتباردهی پارسیان (استاندارد دفاعی ایران)
• پژوهشکده سیستم‌های پیشرفته صنعتی
• پژوهشگاه استاندارد (پژوهشکده سیستم‌های مدیریت کیفیت و بازرسی)
• ت) صدور گواهینامه تأیید صلاحیت آزمایشگاه

     پس از ممیزی و رفع عدم‌انطباق‌های کشف‌شده درآن، نهاد ممیزی‌کننده طی نامه‌ای، نهاد صادرکننده گواهی را از برآورده‌شدن کلیه الزامات در آزمایشگاه آگاه‌‌ می‌کند و سپس گواهینامه صادر می‌گردد.

     با رفع تحریم‌ها، امروز، امکان ممیزی و صدور گواهینامه توسط CB های بین‌المللی نیز وجوددارد که البته به علت هزینه بسیار بالای آن، کمتر مورد توجه قرارمی‌گیرند.