آون آزمایشگاهی (DRYING OVEN) چیست؟

آون آزمایشگاهی ، آون خشک کن ، فور ر دستگاهی است که از آن برای استریل کردن استفاده می شود البته از دستگاههای دیگری نیز (مانند اتوکلاو) برای استریل کردن استفاده می شود آون با ایجاد حرارت یکنواخت جهت خشک کردن نمونه های آزمایشگاهی و استریل کردن ظروف شیشه‌ای و فلزی نیز مورد استفاده قرار می گیرد با افزایش تدریجی دمای آون ، رطوبت موجود در وسایل شیشه‌ای تبخیر شده و بنابراین موجب از بین رفتن هر گونه فعالیت بیولوژیکی خواهد شد.

 آون خشک کن آزمایشگاهی  جزء تجهیزات ثابت آزمایشگاه ها هستند و با توجه به گستره امکانات، آون یا فور در اکثر آزمایشگاه ها از جمله آزمایشگاه های مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاه های تشخیص طبی، آزمایشگاه های کارخانجات داروسازی، آزمایشگاه های کارخانجات صنایع غذایی، نساجی، معادن، بیمارستان ها، درمانگاه ها، مراکز بهداشت، دانشگاه ها استفاده می شوند. همچنین با توجه به نوع استفاده از این دستگاه ها به آن ها ، آون های خشک کن  (DRYING OVEN) یا آون های حرارتی نیز گفته می شود.

در برخی از آن ها ، انتقال گرما به طور خود به خود و طبیعی صورت می‌گیرد ؛ در حالی که در برخی انواع دیگر از این وسیله ، انتقال گرما با استفاده از پنکه و یا از خاصیت سبک بودن هوای گرم و سنگین بودن هوای سرد ، به منظور جابجایی هوای درون آون استفاده می‌شود. به طور معمول ، آون‌ها در محدوده حرارتی بین دمای اتاق تا ۳۵۰ درجه سانتیگراد  کار می‌کنند. اگرچه انواعی از فورها هستند که تا دمای ۶۰۰ درجه سانتیگراد را نیز تأمین می‌نمایند. از آون‌ها با اسامی «آون هوای داغ»  و یا «گرم خانه» نیز یاد می‌شود.

آون آزمایشگاهی و انواع آن

آون های آزمایشگاهی به طور کلی به انواع مختلفی تقسیم بندی میشوند. از جمله آنها میتوان به آون آزمایشگاهی خانگی و صنعتی اشاره کرد.

آون های خشک کن معمولا به دو آون دسته فن دار و آون بدون فن تقسیم شده و در سایز های متفاوت مورد استفاده قرار می گیرند. در بعضی موارد از جهت جنس بدنه و نوع کنترلر و محدوده دمایی نیز دسته بندی می شوند.

• آون های سنگین (Heavy Duty Ovens)

این نوع آون آزمایشگاهی کاربردهای صنعتی دارد و دارای تنظیمات و ابزارهای بسیار پیشرفته است که به عنوان یک فور خشک کننده برای کاربردهای پیشرفته و فنی استفاده می شود.

• آون های استاندارد دیجیتال (Standard Digital Ovens)

برای کاربردهای عمومی در زمینه ی گرما دادن و خشک کردن استفاده می شوند. این نوع از آون ها دقت، کنترل و امنیت را به ارمغان می آورند.

• آون های همرفت جاذبه (Gravity Convection)

در این آون آزمایشگاهی هوا از طریق جریان همرفت طبیعی تهویه می شود. از آنجایی که هموای گرم به سمت بالا حرکت می کند، این جریان آرام دما در داخل محفظه یکسان نگه می دارد.

• آون های همرفت مکانیکی (Mechanical Convection)

نوی آون که در آن انتقال گرما با کمک یک پنکه صورت می گیرد.

• آون های ایجاد همرفت (Forced Convection Ovens)

در این آون آزمایشگاهی یک پنکه تهویه و جریان هوا را درون محفظه ایجاد می کند. سیستم تهویه قابل تنظیم این آون را گزینه ی مناسبی برای استفاده به عنوان یک فور خشک کننده تبدیل می کند.

تفاوت فور ( آون ) آزمایشگاهی ساده و فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال

۱- فور آزمایشگاهی ساده فاقد ترمومتر و دریچه تخلیه بخارات می باشد در حالیکه فور آزمایشگاهی دیجیتال هر دو را دارا می باشد.

۲- در فور آزمایشگاهی ساده استیل ، قابلیت افزایش دما تا حدود ۳۰۰ درجه سانتی گراد وجود دارد ولی در فور آزمایشگاهی دیجیتال ، ماکزیمم دما ، ۲۵۰ درجه سانتی گراد می باشد.

۳- فور آزمایشگاهی ساده به دلیل نداشتن نشانگر دمای داخل دستگاه ، قابلیت کالیبراسیون ندارد. ولی دستگاه فور آزمایشگاهی دیجیتال قابلیت کالیبراسیون دارد.

۴-دقت دمایی آون آزمایشگاهی ساده حدود ۱۰ درجه سانتی گراد می باشد و جهت استریل وسایل دندان پزشکی و جراحی بکار می رود. دقت دمایی آون آزمایشگاهی دیجیتال حدود ۵ درجه سانتیگراد می باشد که در آزمایشگاه مکانیک خاک بیشترین مصرف را دارد.

تفاوت فور ( آون ) آزمایشگاهی ساده و فور ( آون ) آزمایشگاهی هوشمند

۱- فور آزمایشگاهی ساده فاقد ترمومتر و دریچه تخلیه بخارات می باشد در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند دارای تایمر،ترموستات و ترموتر دیجیتال و دریچه تخلیه بخارات می باشد.

۲- در فور آزمایشگاهی ساده استیل ، قابلیت افزایش دما تا حدود ۳۰۰ درجه سانتی گراد وجود دارد ولی در فور آزمایشگاهی هوشمند ، ماکزیمم دما ، ۲۰۰ درجه سانتی گراد می باشد.

۳- فور آزمایشگاهی ساده به دلیل نداشتن نشانگر دمای داخل دستگاه ، قابلیت کالیبراسیون ندارد. ولی دستگاه فور آزمایشگاهی هوشمند قابلیت کالیبراسیون دارد.در ضمن دارای سیستم آلارم و اتوکالیبره می

باشد.

۴-دقت دمایی آون آزمایشگاهی ساده حدود ۱۰ درجه سانتی گراد می باشد و جهت استریل وسایل دندان پزشکی و جراحی بکار می رود. دقت دمایی آون آزمایشگاهی هوشمند حدود ۲ درجه سانتیگراد می باشد

که در آزمایشگاه مکانیک خاک و تشخیص طبی بیشترین مصرف را دارد.

۵- فور ( آون ) آزمایشگاهی ساده دارای سیستم کاری بسیار آسان برای کاربر بوده و کار با آن بسیار ساده می باشد و به همین دلیل فور آزمایشکاهی ساده نام گذاری شده است .در حالیکه فور آزمایشگاهی

هوشمند دارای دستور کار خاصی بوده که بدون مطالعه آن کار با آن امکان پذیر نمی باشد.

تفاوت فور ( آون ) آزمایشگاهی ساده و فور ( آون ) آزمایشگاهی هوشمند فن دار

۱- فور آزمایشگاهی ساده فاقد ترمومتر و دریچه تخلیه بخارات می باشد در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار دارای تایمر،ترموستات و ترموتر دیجیتال و دریچه تخلیه بخارات و همچنین فن برای سیرکوله کردن هوای داخل دستگاه و یکنواختی دمای داخل دستگاه می باشد.

۲- در فور آزمایشگاهی ساده استیل ، قابلیت افزایش دما تا حدود ۳۰۰ درجه سانتی گراد وجود دارد ولی در فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار، ماکزیمم دما ، ۲۰۰ درجه سانتی گراد می باشد.

۳- فور آزمایشگاهی ساده به دلیل نداشتن نشانگر دمای داخل دستگاه ، قابلیت کالیبراسیون ندارد. ولی دستگاه فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار قابلیت کالیبراسیون دارد.در ضمن دارای سیستم آلارم و اتوکالیبره می باشد.

۴-دقت دمایی آون آزمایشگاهی ساده حدود ۱۰ درجه سانتی گراد می باشد و جهت استریل وسایل دندان پزشکی و جراحی بکار می رود. دقت دمایی آون آزمایشگاهی هوشمند فن دار حدود ۱ درجه سانتیگراد میباشد که در آزمایشگاه مکانیک خاک و تشخیص طبی بیشترین مصرف را دارد.

۵- فور ( آون ) آزمایشگاهی ساده دارای سیستم کاری بسیار آسان برای کاربر بوده و کار با آن بسیار ساده می باشد و به همین دلیل فور آزمایشکاهی ساده نام گذاری شده است .در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار دارای دستور کار خاصی بوده که بدون مطالعه آن کار با آن امکان پذیر نمی باشد.

تفاوت فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال و فور ( آون ) آزمایشگاهی هوشمند

۱- فور آزمایشگاهی دیجیتال فقط ترمومتر ( نمایشگر دمای داخل )دیجیتال و دریچه تخلیه بخارات دارد در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند دارای تایمر،ترموستات وترموتر دیجیتال ودریچه تخلیه بخارات میباشد.

۲- در فور آزمایشگاهی دیجیتال استیل ، قابلیت افزایش دما تا حدود ۲۵۰ درجه سانتی گراد وجود دارد ولی در فور آزمایشگاهی هوشمند ، ماکزیمم دما ، ۲۰۰ درجه سانتی گراد می باشد.

۳- فور آزمایشگاهی دیجیتال به صورت ست پوینتی و فقط روی دماهای خاصی کالیبره می شود. ولی دستگاه فور آزمایشگاهی هوشمند قابلیت کالیبراسیون دارد و دارای سیستم آلارم و در محدوده دمای ۶۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی گراد اتوکالیبره می باشد.

۴-دقت دمایی آون آزمایشگاهی دیجیتال حدود ۵ درجه سانتی گراد می باشد و در آزمایشگاه مکانیک خاک بیشترین کاربرد را دارد.دقت دمایی آون آزمایشگاهی هوشمند حدود ۲ درجه سانتیگراد می باشد که در آزمایشگاه مکانیک خاک و تشخیص طبی بیشترین مصرف را دارد.

۵- فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال دارای سیستم کاری بسیار آسان برای کاربر بوده و کار با آن بسیار ساده می باشد.در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند دارای دستور کار خاصی بوده که بدون مطالعه آن کار با آن امکان پذیر نمی باشد.

۶- فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال دارای قطعات کاملا مجزا از هم بوده و در صورت خراب شدن یک قطعه (مثلا تایمر و یا ترمومتر)با انجام تمهیداتی دستگاه بدون آن قطعه نیز کار خود را انجام می دهد ولی در فور آزمایشگاهی هوشمند در صورت ایجاد کوچکترین ایراد در دستگاه بایستی دستگاه برای سرویس ارسال گردد.

تفاوت فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال و فور ( آون ) آزمایشگاهی هوشمند فن دار

۱- فور آزمایشگاهی دیجیتال فقط ترمومتر ( نمایشگر دمای داخل )دیجیتال و دریچه تخلیه بخارات دارد در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار دارای تایمر،ترموستات و ترموتر دیجیتال و دریچه تخلیه بخارات و همچنین فن برای سیرکوله کردن هوای داخل دستگاه و یکنواختی دمای داخل دستگاه می باشد.

۲- در فور آزمایشگاهی دیجیتال استیل ، قابلیت افزایش دما تا حدود ۲۵۰ درجه سانتی گراد وجود دارد ولی در فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار، ماکزیمم دما ، ۲۰۰ درجه سانتی گراد می باشد.

۳- فور آزمایشگاهی دیجیتال به صورت ست پوینتی و فقط روی دماهای خاصی کالیبره می شود. ولی دستگاه فور آزمایشگاهی هوشمند قابلیت کالیبراسیون دارد و دارای سیستم آلارم و در محدوده دمای ۶۰ تا ۲۰۰ درجه سانتی گراد اتوکالیبره می باشد.

۴-دقت دمایی آون آزمایشگاهی دیجیتال حدود ۵ درجه سانتی گراد می باشد و در آزمایشگاه مکانیک خاک بیشترین کاربرد را دارد. دقت دمایی آون آزمایشگاهی هوشمند فن دار حدود ۱ درجه سانتیگراد می باشد که در آزمایشگاه مکانیک خاک و تشخیص طبی بیشترین مصرف را دارد.

۵- فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال دارای سیستم کاری بسیار آسان برای کاربر بوده و کار با آن بسیار ساده می باشد.در حالیکه فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار دارای دستور کار خاصی بوده که بدون مطالعه آن کار با آن امکان پذیر نمی باشد.

۶- فور ( آون ) آزمایشگاهی دیجیتال دارای قطعات کاملا مجزا از هم بوده و در صورت خراب شدن یک قطعه (مثلا تایمر و یا ترمومتر)با انجام تمهیداتی دستگاه بدون آن قطعه نیز کار خود را انجام می دهد ولی در فور آزمایشگاهی هوشمند در صورت ایجاد کوچکترین ایراد در دستگاه بایستی دستگاه برای سرویس ارسال گردد.

تفاوت فور ( آون ) آزمایشگاهی هوشمند و فور ( آون ) آزمایشگاهی هوشمند فن دار

۱- دستگاه فور آزمایشگاهی هوشمند روی میز قرار می گیرد و اصطلاحا رومیزی بوده ولی فور آزمایشگاهی هوشمند فن دار ایستاده بوده و معمولا روی زمین قرار می گیرد.

۲- دستگاه فور هوشمند فن دار ، دارای فن جهت سیرکوله کردن هوای داخل دستگاه می باشد و سبب ایجاد یکنواختی دما و دقت بالاتر می گردد.

یک فور آزمایشگاهی استاندارد دارای چه بخش هایی است؟

آون های آزمایشگاهی معمولا دارای کنترلر دما ، دریچه تخلیه هوا(جهت خروج بخارات و گازهای داخل دستگاه ) و تایمر هستند که در مدلهای پیشرفته، قابلیتهایی مانند برنامه ریزی، تنظیم شیب حرارتی (RAMP)و تایمر تاخیری (جهت تنظیم زمان روشن شدن دستگاه ) نیز وجود دارد. اجزای تشکیل دهنده اون الکتریکی عبارت اند از :

1) محفظه داخلی: این محفظه ، محل قرار گرفتن وسایل مورد استفاده جهت استریل شدن بوده که اغلب از جنس استیل ضد زنگ و مقاوم در برابر حرارت بالا است. این محفظه همچنین محل قرار گرفتن سنسور دما و ترموکوپل است.

2) المنت‌های گرم کننده: این اجزا جهت تأمین حرارت مورد نیاز فور پیش بینی شده‌اند و اغلب در مجاورت جداره خارجی فور و در تماس با آن قرار گرفته‌اند تا دمای داخل فور را به میزان مورد نیاز افزایش دهند. در داخل هر فور ، بسته به نوع و مدل دستگاه و همچنین بسته به توان الکتریکی آن ، یک یا دو عدد المنت قرار می‌گیرد. این المنت‌ها اغلب از نوع فنری بوده و درون یک پوشش از جنس سرامیک نسوز قرار می‌گیرند تا از انتقال جریان الکتریکی به محفظه فور و اتصال نمودن آن جلوگیری شود.

3)عایق‌های حرارتی: این عایق‌ها به منظور جلوگیری از هدر رفتن انرژی حرارتی و سرد شدن سریع محفظه داخلی و همچنین جلوگیری از گرم شدن بیش از حد محفظه خارجی و مدارهای الکتریکی و نیز محیط بیرون تعبیه شده که اغلب از جنس پشم شیشه است.

4)سیستم کنترل و نمایش دمای داخل محفظه: بسته به نوع فور مورد استفاده ، این دو سیستم می‌تواند کاملا مجزا و یا در یک سیستم یکپارچه تأمین شده باشد. سیستم نمایش دمای داخل محفظه می‌تواند یک دماسنج عقربه‌ای ، دماسنج جیوه‌ای و یا یک برد الکتریکی به همراه سنسور حرارتی و نمایشگر دیجیتال باشد. سیستم کنترل دما نیز بسته به نوع دستگاه می‌تواند به صورت ترموکوپل‌های فلزی ، جیوه‌ای و یا سیستم‌های میکروپروسسوری مشتمل بر سنسورهای دقیق باشد ؛ در این صورت سیستم نمایش و کنترل دما می‌تواند در هم ادغام شود.

5)سیستم‌های حفاظتی: بسته به نوع دستگاه سیستم‌های حفاظتی الکتریکی و حرارتی جهت حفاظت کاربران و دستگاه و محتویات آن پیش‌بینی می‌شود. فیوزهای الکتریکی برای قطع جریان در موارد اضطراری ، سیستم قطع جریان در زمان بالا رفتن بیش از حد دما (به هنگام عمل نکردن سیستم کنترل دما) و … از جمله این سیستم‌ها است.

نکات ایمنی استفاده از فور یا اون الکتریکی

نکاتی که به طور خلاصه لازم است در خصوص کار با دستگاه هایی همچون آون، انکوباتور و غیره بدانیم در درجه اول وجود سیم اتصال به زمین یا ارت است. در صورت عدم کارکرد صحیح و یا خرابی دستگاه، اتصال زمین با فراهم آوردن مقاومت کمتر الکتریکی باعث کاهش احتمال شوک الکتریکی خواهد گشت. عدم اتصال صحیح دستگاه به سیم زمین باعث افزایش خطر برق گرفتگی خواهد شد. همچنین هرگز نباید دستگاه را در محل بدون تسویه و در بسته روشن نمایید. هنگام نصب دستگاه فاصله مجاز از دستگاه های جانبی و دیوار را رعایت نمایید. محل نصب دستگاه را به گونه ای انتخاب کنید تا جلوی هواکش های دستگاه بسته نشود.

طرز کار دستگاه های آزمایشگاهی

 کلیه دستگاه ها و تجهیزات آزمایشگاهی دارای دستور العمل مخصوص به شرکت سازنده خود می باشند. دانستن طرز کار دستگاه ها کمک شایانی به طولانی شدن عمر دستگاه و نگهداری بهتر آن میکند و عدم رعایت موارد مندرج در دفترچه دستور کار ممکن است باعث آسیب های جدی به دستگاه یا کاربر شود.
موارد کاربرد آون آزمایشگاهی و صنایع استفاده کننده آون

آون یا فور در اکثر آزمایشگاه ها از جمله آزمایشگاه های مراکز تحقیقاتی، آزمایشگاه های تشخیص طبی، آزمایشگاه های کارخانجات داروسازی، آزمایشگاه های کارخانجات صنایع غذایی، نساجی، معادن، بیمارستان ها، درمانگاه ها، مراکز بهداشت، دانشگاه ها و… برای استریل کردن ظروف آزمایشگاهی و یا رطوبت گیری از نمونه مورد استفاده قرار میگیرند.

نحوه استفاده از فور یا آون آزمایشگاهی بدین نحو است که پس از اتمام استریل ، اجازه دهید حرارت دستگاه آون آزمایشگاهی به 40 درجه سانتیگراد برسد و سپس آهسته درب آن را باز کنید . ماهانه حرارت ترمومتر دستگاه با ترمومتر مناسب دیگری در فاصله های مرتب کنترل شود. در صورتی که تفاوت قابل توجهی مشاهده شد اقدام به تعمیر نمایید.
فیلامنت حرارتی دستگاه و واشر درب آن دارای طول عمر تعریف شده ای است و باید مرتباً مورد بازدید و کنترل قرار گیرد و در صورت لزوم تعویض شوند.

از اجاق کوره  یا همان دستگاه فور ( آون آزمایشگاهی ) برای استریل کردن لوازم مقاوم به حرارات آزمایشگاهی به روش حرارت خشک یا  خشک کردن آنها استفاده می شود.از این دستگاه می توان برای استریل کردن موادی که با اطمینان کافی تحت نفوذ بخار قرارنمی گیرند اما می توانند دماهای بالای مورد نیاز (160-180°C ) را تحمل کنند استفاده کرد. این مقدار از حرارت برای استریل کردن ظروف شیشه ای مثل لوله های آزمایش ، ظروف پتری شیشه ای ، فلاسک ها ، پیپت ها و نیز برای ابزارآلات فلزی مانند پنس ، اسکالپل و قیچی مناسب است.
دمای (160-180°C) و مدت زمان آن 4-2 ساعت معمولا برای استریل است.
از دمای کمتر از 100°C  اصولاًبرای خشک کردن ابزارها استفاده می گردد.

 

کنترل کیفیت دستگاه آون آزمایشگاهی

پس از هربار استفاده لطفاً آزمایش فور لوله براون( Browne) انجام دهید و تغییر رنگ مناسب ( از قرمز به سبز ) را در پایان هر استفاده بررسی نمایید.

در مواقعی که دماسنج یا نمایشگر درجه حرارت وجود ندارد یا به طور کلی نمی توان از پایش فیزیکی استفاده کرد باید آزمایش های بیولوژیکی مربوطه انجام شود. باید اثبات نمود که سیکل سترون سازی ، حداقل 105 اسپور باسیلوس سوبتیلیس واریته نایجر را غیر فعال ساخته است.

D-Value اسپورهای مصرفی در حرارت 160°C معادل 10-5 و Z-Value آنها حدود 25 است .D-Value مشخص می کند در یک دمای مشخص چه میزان باکتری از بین رفته است و برای نابود شدن 90% ارگانیسم های زنده مدت زمان مورد نیاز بر حسب دقیقه نشان داده می شود .

Z-Value معیار اندازه گیری مقاومت حرارتی اسپورها بوده و مقدار آن به صورت حرارت مورد نیاز جهت نابودی اسپورها می باشد.

 

 راهنمای خرید آون یا فور:

از نکات مهمی که در خرید آون خشک کن آزمایشگاهی باید به آن توجه کرد وجود دریچه تخلیه هوا در ایجاد عملکرد صحیح دستگاه میباشد. چرا که اگر هوای مرطوبی که در اثر گرفتن رطوبت نمونه ها داخل دستگاه به وجود میاید، خارج نشود، خشک کردن به طور کامل انجام نشده و آزمایش کاربر با مشکل مواجه میشود.
نکته مهم دیگر ایجاد همدمایی در محفظه داخلی است. چرا که نبود همدمایی بین نقاط مختلف چمبر میتواند باعث اختلاف دمایی زیاد بین نقاط مختلف آون خشک کن شده و در نتیجه باعث اختلال در آزمایش شود. در این خصوص میتوان از فن سیرکوله جهت بهره بردن از همدمایی بهتر استفاده کرد. البته لازم به ذکر است که وجود فن سیرکوله به تنهایی نمیتواند موجب همدمایی شود. چرا که عوامل مختلفی از جمله فن، نحوه قرار گیری المنت، نحوه گردش هوا و نوع قرارگیری کانال هوا و موارد دیگر در همدمایی تاثیر دارد

 

راهنمای خرید و فروش  آون یا فور الکتریجی
شرکت سنجش دقیق پاسارگاد یکی از مراجع فروش تجهیزات آزمایشگاهی و مراکز فروش آون یا فور الکتریکی در ایران می باشد که همواره در تلاش است تا با ارائه محصولاتی با کیفیت از مطرح ترین برند های موجود در دنیا، کاربران را در خرید وسایل مورد نیاز یاری نماید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر از طریق یکی ار راه های ارتباطی شرکت با در تماس باشید